Alleen vakantie is niet genoeg

Over je vakantie optimaal benutten en duurzaam opladen.

Nederland - 22 december 2025

Lekker een weekje vrij

Wekenlang kijk je uit naar dat ene weekje weg. Heerlijk. Ik kan dat fijne gevoel zelfs in dit moment oproepen. Misschien helpt het dat ik over ruim een maand ook inderdaad 1,5 week vakantie heb, maar toch. Jij herkent dit vast ook wel. Je kijkt uit naar het moment dat even niks moet, je tijd hebt om een boek te lezen wat al maanden onaangeroerd op je nachtkastje ligt, je veel meer tijd buiten kan spenderen, je geniet van lekker eten en dat iemand anders even de afwas voor je doet (lees: een keer een hapje buiten de deur eten ;-)). Het is gewoon lekker als de dagelijkse zorgen even wat meer naar de achtergrond verdwijnen. Je niet ergens op tijd hoeft te zijn. En bijna ongemerkt gebeurt hier iets bijzonders: want alleen al dénken aan vakantie geeft ontspanning. Krijg je ook meteen zin in vakantie?

Wist je dat het verlangen naar een vakantie meer is dan alleen ‘wachten op die vrije dagen’? Het is zelfs pure, psychologische winst. De anticipatie op plezier, oftewel het vooruitzicht van ontspanning, activeert dezelfde geluksgebieden in je brein als de vakantie zelf. What? Ja echt! Het verhoogt namelijk je dopamine- en endorfinespiegels, waardoor je je letterlijk blijer voelt en minder gestrest. Het wachten op de vakantie is dus al een mini-vakantie op zich. Maar hoe benut je die voorpret maximaal? Begin dan nu al met het visualiseren: waar zie je jezelf straks zitten? Wat zie je allemaal om je heen? Wat ruik je? Wat voel je? Hoe gedetailleerder je dit kan, hoe krachtiger het effect. Wat je ook kan doen is nu al mini vakantie momentjes creëren, zodat je het vakantie gevoel kan oproepen: even met je gezicht in de zon of bijvoorbeeld een lekkere maaltijd koken die je aan vakantie doet denken. Tot slot kan je er ook nog over praten met anderen, zodat het helemaal gaat leven. Dus als jij een vakantie op de planning hebt staan, kan je hier nu al mee beginnen. Daar laad je batterij dan al van op!

Maar dan komt de volgende vraag, ga je op reis of blijf je thuis?

Op de camping,

Ronda, Oktober 2025

Verre reis of dicht bij huis?

Zodra we weten wanneer we vakantie hebben, volgt bijna automatisch de vraag: waarheen? Blijf je thuis? Ga je weg? En zo ja, ga je dan naar een plek die je kent of juist iets compleet nieuws?

De wereld is klein geworden. Even naar Bali. Australië. Afrika. Met een paar klikken zit je aan de andere kant van de wereld. En dat kan prachtig zijn, daar weet ik zelf alles van. Ik heb het geluk gehad al best wat van de wereld te hebben gezien. Nieuwe prikkels, andere culturen, een ander ritme. Je brein wordt dan gevoed met nieuwe informatie, wat vaak een gevoel van verruiming geeft. Lees hiervoor ook eens het verhaal wat ik eerder schreef ‘Reizen verandert alles’.

Maar verder weg reizen is niet altijd zaligmakend. Want hoe verder weg je gaat, kan er ook voor zorgen dat je verwachtingen hoger zijn. Alsof afstand van je normale leefomgeving direct herstel betekend. Dat kan zeker, maar is niet altijd het geval. Daarom is het altijd goed om bij jezelf na te gaan waar je vooral behoefte aan hebt in de vakantie. Ik ben bijvoorbeeld ook dol op reizen, maar afgelopen zomer vakantie hebben we als start van de vakantie 5 dagen een hotel geboekt met vol pension. Helemaal niet perse mijn ding, maar ik heb er uitzonderlijk van genoten!

Ons zenuwstelsel kan namelijk heel anders kijken naar die verre reizen. Het vraagt namelijk om aanpassing: andere tijdzones, andere prikkels, andere regels. Laten we daarin een jetlag ook niet vergeten. Het kan allemaal verrijkend zijn, maar het is niet per definitie rustgevend. Soms is een vakantie dicht bij huis juist heel kalmerend voor je systeem, omdat je minder hoeft te schakelen.

Het moet dus niet de focus zijn op hoe ver je reis gaat, maar vooral: van welke dagelijkse patronen wil je afstand nemen deze vakantie?  Je kunt fysiek duizenden kilometers reizen en mentaal exact hetzelfde blijven doen. En je kunt dus ook thuis zijn en eindelijk vertragen. De kwaliteit van je vakantie zit dus minder in de locatie en veel meer in de manier waarop je je brein en lichaam toestemming geeft om het anders te doen.

Bijna iedereen kent deze gedachte denk ik wel: ‘’Nog even volhouden, want ik heb bijna vakantie.’’ Dus nog even een tandje extra, want in de vakantie kan je bijkomen. Daarmee vinden we eigenlijk dat we rust moeten verdienen. Alsof we eerst moeten bewijzen dat we hard genoeg hebben gewerkt. Hierdoor ga je soms weken of maanden over je eigen grenzen. De stress stapelt zich dan eigenlijk op in je lichaam. En dat verdwijnt niet als sneeuw voor de zon als je agenda leeg is tijdens de vakantie.

Het tegendeel is zelfs waar: het moment dat de druk wegvalt, krijgt je lijf eindelijk ruimte om te voelen hoe moe het eigenlijk is. Ben jij misschien ook weleens ziek geworden terwijl je net vakantie had? Of ben je heel erg moe of emotioneel? Dat is dus vaak geen toeval, maar een teken dat je lichaam uit de overlevingsstand komt.

Ik heb in het verleden ook hardnekkig last gehad van een bepaald, patroon, genaamd ‘doorgaan’. Dus ‘’Als ik alles af heb, heb ik rust’’.  Maar hiermee hield ik mezelf enorm voor de gek. Want werk of een to-do is eigenlijk nooit af. En die rust kwam dan vaak helemaal niet. Want rust krijg je niet door meer to-do’s af te vinken, maar door bijvoorbeeld eerder pauze te nemen. Dus op een drukke werkdag wel even in alle rust lunchen, een rondje wandelen of even niks doen. Je zal merken dat je daarna ook veel productiever bent en veel meer focus hebt. In eerste instantie kan zo’n lange pauze soms voelen als tijdverlies voor wat je nog allemaal wilde doen. Maar ik weet inmiddels dat ik dan juist veel efficiënter werk. En daar houdt ik van!

Zeilvakantie naar ibiza,

Ergens op de Balearische zee, Augustus 2017

Verwachting versus werkelijkheid

Misschien wel de grootste reden dat vakantie tegenvalt, komt door de verwachtingen die we erop plakken. We zien vakantie vaak als een reset. Dan kunnen we ontspannen, dat maakt ons gelukkig, dan komt alles tot rust. Heel vaak brengt een vakantie die absoluut, maar afschakelen in je vakantie kost tijd. Het proces van mentaal afstand nemen van je werk en dagelijkse verplichtingen wordt in de psychologie psychological detachment (psychologisch loskoppelen) genoemd. Onderzoek wijst uit dat het gemiddeld acht dagen duurt voordat je dit punt van volledige ontspanning bereikt. Pas rond die achtste dag is de opgebouwde stress voldoende gezakt om echt in die diepe 'vakantiemodus' terecht te komen.

Maar ja, we weten eigenlijk heus wel dat een vakantie je normale patronen niet zomaar verandert. Je onderbreekt ze alleen tijdelijk. Dus als je na een week weer thuiskomt en dezelfde onrust voelt opkomen, is dat niet gek. Dat zouden we dan vooral kunnen zien als signaal dat de vakantie een adempauze was. En je wil gaan werken aan structurele verandering, zodat je niet alleen tijdens je vakantie meer rust en levensgeluk ervaart.

Ken je dat tv programma uit de jaren ‘90, waar ze altijd zeiden: ‘’Vakantieman, gezellig hè!’’ Ik heb daar niet perse iets nuttigs over te zeggen, maar daar kwamen o.a. verhalen samen van mensen die niet de beste ervaring hadden op hun lang verwachte vakantie. Soms lag dat uiteraard wel degelijk aan een bagger hotel of een slechte reisorganisatie. Maar daar waar verwachtingen zijn, kunnen we teleurstellingen ervaren. En daarnaast, als afleiding (van werk en dagdagelijkse drukte) wegvalt en er meer tijd en ruimte komt, tjah, dan zorgt dat ook voor een confrontatie. Met jezelf. Met anderen. En bijvoorbeeld vermoeidheid die al veel langer aanwezig was, maar jij geen tijd had om dit op te merken.

Als een vakantie je tegen is gevallen, heb je dus niet perse iets fout gedaan. Maar misschien juist héél goed! Want je hebt eindelijk ruimte gemaakt. Om eens een beetje te voelen wat er allemaal bij jou leeft. Hoe je je voelt, waar je behoeften liggen etc. Het enige wat dit eigenlijk van je vraagt is je vakantie niet meer alleen te zien als oplossing voor van alles en nog wat. Maar vooral om je te vertellen wat je in je dagelijks ritme wil veranderen om structureel meer rust te ervaren.

Tips om echt op te laden!

Het mag duidelijk zijn, dat dit niet gaat over of je de beste vakantiebestemming hebt gevonden voor je eerst volgende vakantie. Maar vooral over hoe jij rust benadert. En dat is zo makkelijk nog niet. Zeker niet als je het al jaren op dezelfde manier doet. Om echt op te kunnen laden, moet je vaak niet iets ‘doen’ maar juist dingen ‘laten’. Gewoon erkennen dat je die rust niet moet verdienen, maar dat het essentieel is voor je zenuwstelsel om überhaupt goed te kunnen functioneren.

Je eerst volgende vakantie is dan geen project meer, niet meer een periode waar je ‘’moet ontspannen’’. Want ontspanning afdwingen bestaat nou eenmaal niet. Als je dat probeert af te dwingen, blijf je er juist vaak van weg. Dus laat de touwtjes maar eens een beetje vieren. Als je normaal van controle houdt, zorgt dat loslaten eerst misschien voor onrust, maar reken maar dat meer rust daarna vanzelf komt.

Als we ons niet goed of niet fijn voelen, willen dat vaak oplossen. Maar we hoeven aan die realiteit niks te verbeteren, maar eigenlijk alleen maar even te zijn met wat er is. Met alles wat zich aandient: als je je onrustig voelt, als je je verveelt, of als je hoofd maar blijft doorratelen. Want dat is dan juist het teken dat je systeem aan het afschakelen is. Daarin zit het herstel!

Dus als je je vakantie echt wil benutten, vraag jezelf dan eens af: Hoe wil ik me voelen? En vervolgens: Wat heb ik daarvoor nodig? Zorg dat je daar met je vakantieplannen rekening mee houdt. Maar dus ook zeker daarna. Afscheid nemen van patronen die je niet meer dienen, overtuigingen loslaten die je in de weg staan en ruimte creëren om ook in je dagelijks leven te voelen wat je nodig hebt.  Rust hebben zonder doel en ongemak niet zien als iets dat weg moet, maar juist de weg is naar herstel. Want als je alleen tot rust kunt komen wanneer je vakantie hebt, dan gaat er toch echt iets verkeerd.

Vakantie kan dan weer gewoon zijn waar het voor bedoeld is: mentaal en fysiek opladen en volop genieten. Want vakantie kan wel degelijk stress verminderen, je levensgeluk versterken, nieuwe perspectieven geven en ga zo maar door.

Bijkomen op vakantie ;-)

Frankrijk, vroeger

Misschien heeft dit verhaal je doen realiseren dat je graag eens kritisch wil kijken naar hoe jij je leven leidt. En waarom je na de vakantie helemaaaaaal geen zin hebt om weer aan werk te gaan. Neem dan contact met me op voor een gratis kennismaking van 15 tot 30 minuten. Je kan me een bericht sturen, maar ook direct de gratis kennismaking inplannen in mijn agenda.

Heb je andere vragen naar aanleiding van dit verhaal? Stuur me dan ook gerust een bericht!

Nieuwe plekken ontdekken,

Lissabon, Mei 2019